Non bộ là nghệ thuật

Liên hệ

Đặc tính nổi bật

Mang đậm tính nghệ thuật với tinh thần nhẹ nhàng, tao nhã, non bộ đã được tạo nên từ những phiến đá vô tri, những cây cỏ nhỏ bé sau một thời gian gọt giũa để thành hình dáng cổ thụ hay một khung cảnh thiên nhiên thu nhỏ…

– Ngày nay, non bộ không chỉ đơn giản là thú chơi của các vị cao niên mà còn được ứng dụng khá linh hoạt trong không gian sống như một cách tạo sự hòa hợp giữa con người với thiên nhiên.Mang tới tâm hồn , sự thư thái trong con người  Non bộ thống trị trong các hoa viên, sân vườn với thác nước chảy ào ạt, suối lượn quanh co… và hơn thế mang lại cho người chơi khá nhiều ý niệm về tinh thần, mang tới không gian và thời gian.

12476109_542142425944418_1456646887_n

 

Sự hài hòa ngũ hành:

– Với khoảng không gian thiên nhiên thu nhỏ, chứa đọng núi sông, cỏ cây hoa lá, chùa chiền, miếu mạo… non bộ tô điểm cho không gian, làm phong phú thêm cho đời sống tinh thần của con người. Thật thú vị khi nhìn thấy các bậc cao niên trầm tư bên hòn non bộ ngẫm về đời người, anh công chức bên ly cà phê thư giãn giữa tiếng thác nước tí tách, các em nhỏ say sưa chỉ trỏ các bác tiều phu, cụ già ngồi câu cá… non bộ đã hòa nhập vào cuộc sống của đời thường như một thú vui thư giãn.
– Tuy nhiên, với những người chơi, non bộ còn là một nghệ thuật đem lại sự hòa hợp âm dương, của sự tương sinh thuận hòa giữa trời đất và con người, mang lại sự lưu thông ngũ hành (kim, mộc, thủy, hỏa, thổ) để mang lại sinh khí tốt cho không gian có ngon bộ ngự trị. Theo thuật phong thủy, núi là nơi hội tụ tinh anh của trời đất, nước là nơi quy nạp của tiền tài danh vọng. Nước tượng trưng cho tài lộc nhưng nước là vật thể bốc hơi theo thời gian năm tháng, theo nóng lạnh của ngày và đêm. Trong khi núi là nơi hội tụ, giữ gìn cái tài lộc, cái tinh anh ấy. Nên sự hòa hợp giữa núi sông chính là sự hưng tài, đắc lộc cũng là vì vậy. Núi sông hòa hợp thì cỏ cây, chùa chiền, ngư tiều canh mục… tạo dựng nên non bộ là sự hợp tác để tương sinh và nghệ nhân phải đặt hết tinh thần vào non bộ khi chế tác.

2014-07-24-08.58.30-1024x768

 

Bố cục:

 

– Non bộ có thể là liên sơn (núi liền núi – sông liền sông) thì người, thú, cây cảnh phải tạo nên một quần thể đoàn tụ, sum vầy, hài hòa. Để khi nhìn vào, người thưởng lãm cảm thấy thiên nhiên và con người hòa hợp (thiên thời – địa lợi – nhân hòa). Người thưởng lãm thấy vui với cái vui của nghệ nhân.Thiên nhiên như hòa chung với con người.

 

– Bố cục chế tác non bộ cũng đòi hỏi một sự liên kết chặt chẽ giữa núi với núi, nước với nước, dù sự tạo tác non bộ núi không liền nhau nhưng chung cuộc vẫn liên kết nhau (tam sơn – ngũ nhạc “vạn sự thành” nghĩa là “trước ba núi lớn, sau năm núi nhỏ thì làm mọi việc đều thành công”). Có khi non bộ chỉ là 3 ngọn núi nhưng liên kết cao thấp (thượng – trung – hạ hay thiên – địa – nhân) là người thưởng lãm vẫn cảm giác thấy có sự liên kết trong bối cảnh rời rạc này. Có khi non bộ chỉ là một ngọn núi (độc sơn – vạn thủy) nhưng người thưởng lãm vẫn cảm thấy tâm hồn lắng xuống hòa đồng với sự tĩnh lặng của nghệ nhân. Nhìn chung, về mặt bố cục, tạo dáng còn tùy vào sự tinh anh cũng như tâm hồn của nghệ nhân đặt vào tác phẩm. Nhưng cũng không có nghĩa là “bất quy tắc” mà vẫn có “luật” hẳn hoi, như:

 

– Không xuyên tâm: Điều cấm kỵ là để một lỗ xuyên từ bên này qua bên kia thân hòn non bộ, không ai dám tạo ra, nếu có sẵn trong tự nhiên cũng không được đụng đến giống như người có biệt tài song lại có tật.

– Không phản chủ: Là phải có hòn chủ to cao, dứt khoát, giữ vai trò sinh mệnh của hòn non bộ, phân biệt rõ chủ khách…

– Không cắt đầu hòn núi chính, phải có phong thức là cao phong, không bị cắt bằng ngang đầu nhưng cũng không nên để đầu nhọn hoắt không đẹp. Làm sao cho ngọn núi phải nhấp nhô, không nhọn, không bằng, tự nhiên mới đẹp.

– Không triệt bộ: là phải có đường nhỏ để đi – hợp tình hợp lý chứ không bị dẫn đến đường cùng không có lối thoát.

– Không vô lý: nhà cửa, người, thú phải đúng tỷ lệ, không để mục đồng chăn trâu và ngư ông ngồi câu cá trên đỉnh núi, không để con dê, con trừu kế bên con beo, con hổ… Tóm lại phải thực tế, giống khung cảnh của thiên nhiên, trái ngược lại quy luật tự nhiên là không đẹp

thietketieucanhsanvuondep20156

 

Vị trí

 

Ngoài việc chế tác non bộ với cái tâm, đặt để vị trí non bộ thế nào cho phù hợp để giao lưu giữa thiên nhiên và con người như cá với nước cũng có nhiều điều đáng lưu ý.

 

– Nếu là nhà trên một diện tích đất hẹp non bộ sẽ nằm bên phải hay bên trái của lối vào nhà (tả thanh long, hữu bạch hổ), và non bộ không nằm ngay mặt tiền nhà (ém tài lộc, tối kỵ)…
– Trong một khu vườn nhỏ, những non bộ thường được đặt đối diện với bức tường trắng. Bức tường này sẽ có tác dụng như một tờ giấy vẽ “hình ảnh” những non bộ đó. Nếu là khu vườn phía trước nhà, non bộ được đặt ở khu vực ngay phía sau sảnh vào vườn để có thể hạn chế tầm mắt người xem nhìn thẳng vào phía trong khu vườn, làm cho không gian thêm phần bí ẩn và huyền ảo.
– Còn đối với một không gian rộng hơn, có thể dựng những khối đá có kích thước lớn để tạo cảm giác như đang đứng trước một ngọn núi thật.

Nói chung, nơi đặt để tạo tác non bộ, nghệ nhân cần phải hết sức quan tâm, lưu ý để sự vận khí theo phong thủy được vận dụng lưu thông. Và dù đứng dưới góc độ nào thì với các nghệ nhân khi chế tác non bộ phải hòa hợp giữa tay nghề với cái tâm, thì nghệ thuật chế tác non bộ mới đạt đến sự hoàn mỹ, giúp cho con người hòa hợp với thiên nhiên.
– Theo quan niệm phong thủy, sông hồ, núi non phải giao hòa với trời đất thì mới hợp lẽ tự nhiên. Cho nên chỉ có thể đặt chúng ở ngoài vườn hoặc ngoài sân. Hợp lý nhất là đặt ở gốc sân đúng theo các hướng chính Bắc, chính Đông, Đông Nam. Không nên thiết kế hồ nước và hòn non bộ ở trong nhà, dù bố trí ở bất kỳ vị trí nào. Một hồ nước tù đọng trong nhà, lại đắp những khối lô nhô như dãy núi, giữa hồ có vài hòn non bộ đứng lặng lẽ… Đó là một khung cảnh u buồn. Trừ một trường hợp cần làm hài hòa các yếu tố theo quan niệm phong thủy khi đã lỡ sử dụng cầu thang xoắn.
– Hồ nước nên có những đường tròn chứ đừng làm góc cạnh. Nước trong hồ phải lưu thông. Không nên để một cái hồ tù đọng. Chúng ta nên sử dụng các thiết bị hút nước tạo dòng chảy hoặc phun lên cao. Nếu bạn muốn thiết kế một cái hồ có hình móng ngựa thì phải để cho phía lõm quay vào nhà. Không nên để phía lõm quay theo hướng ngược lại (hướng ra ngoài). Còn các loại hình khác thì hướng quay tùy ý, nhưng nhớ kỹ đừng bao giờ làm có góc cạnh.
– Hòn non bộ không nên làm một hòn lẻ loi và cũng không nên làm với số lượng hòn chẵn như 2, 4, 6… mà chỉ nên làm hòn lẻ: 3, 5, 7… Ngoài ra, không nên làm các hòn bằng nhau mà phải thiết kế có sự phân cấp lớn nhỏ. Điều này tương ứng như sự phân cấp trong gia đình bạn, mỗi người mỗi vai trò lớn nhỏ khác nhau.